«Ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος κήρυξε μεταξύ άλλων και
στην Ιεράπολη της Φρυγίας, προφήτευσε δε ότι η περιοχή θα ευλογηθεί από αγίασμα
του αρχαγγέλου Μιχαήλ. Πράγματι, στις Κολοσσές, κοντά στην Ιεράπολη, ανέβλυσε
αγίασμα, στο οποίο προσέρχονταν πολλοί άνθρωποι καθημερινά και έβρισκαν την
ίαση από κάθε είδους ασθένεια και ανάγκη. Κάποτε, ένας πλούσιος ειδωλολάτρης,
που είχε μεγάλο πρόβλημα με την κωφαλαλία της κόρης του, είδε όνειρο, στο οποίο
του φανερωνόταν ότι αν δεν πάει την κόρη του στο αγίασμα, η κόρη του δεν
επρόκειτο να γίνει καλά. Πήγε και με το αγίασμα η κόρη του αμέσως θεραπεύτηκε.
Μπροστά στο μεγάλο αυτό θαύμα, πίστεψε ο ίδιος και όλη η οικογένειά του, οι
οποίοι και βαπτίστηκαν, γενόμενοι ένθερμοι χριστιανοί. Από ευγνωμοσύνη, έδωσε
τα χρήματα που χρειάζονταν για να κτιστεί περικαλλής ναός επ’ ονόματι του ταξιάρχη Μιχαήλ, στον οποίο προσέτρεχαν τώρα
ακόμη περισσότεροι άνθρωποι. Μετά από έναν αιώνα περίπου, ένας νεαρός, ονόματι
Άρχιππος, ένιωσε έντονη επιθυμία, λόγω αγάπης του προς τον αρχάγγελο, να πάει
να υπηρετήσει στον ναό, ως νεωκόρος, και ο ίδιος γινόταν μάρτυρας καθημερινά
των θαυμασίων που τελούνταν εκεί. Ο διάβολος όμως δεν άντεξε και θέλησε διά των
οργάνων του να χαλάσει τον ναό και το αγίασμα. Παρακίνησε λοιπόν τους
ειδωλολάτρες της περιοχής, ώστε τα δύο ποτάμια που περνούσαν από εκεί, να τα
ενώσουν και να τα στρέψουν κατά του ναού. Άρχισαν τις σατανικές αυτές εργασίες,
τις οποίες είδε και κατάλαβε ο Άρχιππος, οπότε με δάκρυα στα μάτια προσευχόταν
στον Θεό και στον αρχάγγελο να επέμβουν για να μη πραγματοποιηθούν τα μιαρά
σχέδια των ειδωλολατρών. Και πράγματι: όταν τα νερά έρχονταν πια ορμητικά, με
τρόπο που διαμιάς θα καταστρεφόταν ο ναός, είδε τον αρχάγγελο να κτυπά με ραβδί
το μέρος μπροστά στον ναό, ανοίγοντας ένα βαθύ ρήγμα, στο οποίο χωνεύτηκαν τα
νερά και πέρασαν από την άλλη μεριά του ναού. Τα σχέδια των υιών του διαβόλου
απέτυχαν και η δύναμη του Θεού δια του αρχαγγέλου έκανε τους πιστούς να
μεγαλύνουν το όνομα του Θεού και να ενισχυθούν ακόμη περισσότερο στην πίστη
τους. Έκτοτε το μεγάλο αυτό θαύμα διαλαλείται σε όλους τους αιώνες, και η
Εκκλησία μας το τιμά την 6ηΣεπτεμβρίου».
Δύο πράγματα προβάλλει η Εκκλησία μας σήμερα εξ αφορμής
του θαύματος του αγίου Μιχαήλ: πρώτον, τη μαρτυρία της για τον αρχάγγελο
Μιχαήλ, που επεκτείνεται δι’ ολίγων και στον αρχάγγελο Γαβριήλ, και δεύτερον τη δοξολογική
αναφορά προς το θαύμα. Η όλη ακολουθία του εσπερινού και του όρθρου πράγματι
έρχεται και επανέρχεται στη σπουδαία θέση την οποία κατέχει ο αρχάγγελος και ως
προς τον Θεό και ως προς τους υπόλοιπους αγγέλους και ως προς τον άνθρωπο.
Αξιοποιώντας το υμνογραφικό του ταλέντο μάλιστα ο υμνογράφος χαρακτηρίζει τον
ταξιάρχη, πέραν των άλλων, ως παραστάτη, ως πρωτοστάτη, ως προστάτη.
Είναι παραστάτης του Θεού, «της τρισηλίου Θεότητος»
όπως αναφέρει συγκεκριμένα, και καταυγάζεται επομένως από τις θεϊκές ελλάμψεις,
γενόμενος δεύτερο φως μετά τον Θεό, και συνεπώς ζώντας πλούσια την αγάπη του Θεού. Διότι αυτό
σημαίνει φως και δόξα και χάρη Θεού: αγάπη Εκείνου βιούμενη από τους μετέχοντες
σ’ Αυτόν. Από την άποψη αυτή ο αρχάγγελος ως πολύ κοντά στον
Θεό ευρισκόμενος ζει αυτήν την αγάπη, την οποία εκδηλώνει ως δοξολογία προς τον
Θεό και ως «άνοιγμα» προς τους υπόλοιπους αγγέλους και τους ανθρώπους. Πόση πλάνη υπάρχει σ’ εκείνους που έχουν συνδέσει τον ταξιάρχη με κάτι φοβερό
και τρομερό, ενώ αν έχει τέτοια μεγάλη θέση στο εκκλησιαστικό στερέωμα είναι
λόγω ακριβώς της μεγάλης του αγάπης. Μόνον για τους εχθρούς της πίστεως, τους
αρνητές του Θεού, τον διάβολο δηλαδή και τα όργανά του, γίνεται ο πρωτάγγελος αυτός
πράγματι φόβητρο και απειλή. Το σημειώνει και ο υμνογράφος: «πυρφόρον το
είδος σου» που αφενός φωτίζει τους πιστούς και αφετέρου κατακαίει τους
εχθρούς και απίστους.
Ως παραστάτης λοιπόν του Θεού, με τον τρόπο που λέει ο υμνογράφος, είναι με τη θέληση του Θεού
πρωτοστάτης των αγγέλων, δηλαδή ο αρχηγός τους που τους καθοδηγεί σε ό,τι ο
ίδιος επιτελεί: δοξολογία προς τον Δημιουργό, αγάπη και πρόνοια για τους
ανθρώπους. Κι είναι πολύ μεγάλη η χαρά των αγγέλων, σημειώνει ο υμνογράφος,
γιατί έχουν τέτοιο αρχηγό, που τους καθοδηγεί με τον συγκεκριμένο τρόπο.
Και βεβαίως, ο αρχάγγελος, όπως και οι λοιπές ουράνιες
δυνάμεις, γίνεται προστάτης των ανθρώπων. Η προστασία του ανθρώπου αποτελεί
έκφραση της αγάπης του, που διαπιστώνεται και στην ψυχή του ανθρώπου, με την
έννοια ότι ο
αρχάγγελος προστατεύει τον άνθρωπο από τις επιθέσεις του πονηρού – «όπου
επισκιάσει η χάρις σου, αρχάγγελε, εκεί του διαβόλου φυγαδεύεται η δύναμις»
– αλλά και από τις επιθέσεις των ίδιων των παθών του, και στους σωματικούς
κινδύνους και τις ασθένειες που μπορεί να περάσει – κάθε ένας που με πίστη θα
επικαλεστεί τον άγιο Μιχαήλ θα δει τη θεραπευτική επέμβασή του – και στην ώρα
όμως του θανάτου.
Ο υμνογράφος, δεύτερον, όπως είπαμε, αναφέρεται δοξολογικά
προς το θαύμα του αρχαγγέλου. Προβάλλει το θαύμα ως ενέργεια της χάρης του
Θεού, που περνά όμως από την παρουσία του αρχαγγέλου, και του δίνεται η ευκαιρία να συσχετίσει τον αρχάγγελο με
άγια και σπουδαία πρόσωπα της Παλαιάς Διαθήκης, όπως τον Νώε, τον Μωυσή, τον
Ιησού του Ναυή. Με τον Νώε, για παράδειγμα, διότι όπως αυτός κατασκεύασε την
Κιβωτό, κατ’ εντολήν
του Θεού, προκειμένου να σωθούν άνθρωποι και ζώα από τον κατακλυσμό, έτσι και ο
αρχάγγελος, προκειμένου να σώσει τον ναό του και τους πιστούς ανθρώπους από τον
κατακλυσμό των ποταμίων ρευμάτων, «κατασκευάζει» ένα χωνί στο έδαφος, για να
απορροφήσει τα νερά. Με τον Μωυσή, διότι και με τη διάβαση της Ερυθράς θάλασσας
σώζονται από τα νερά οι Ισραηλίτες, και στον βράχο Χωρήβ έπειτα, κτυπά με το
ραβδί και βγαίνουν νερά για να ξεδιψάσουν οι Ιουδαίοι. Και στα δύο θαυμαστά
γεγονότα έχουμε ύδατα και σωτηρία των ανθρώπων. Έτσι και με τον πρωτάγγελο του
Θεού: έχουμε και πάλι ύδατα και σωτηρία ανθρώπων. Αλλά και με τον Ιησού του
Ναυή: τον μνημονεύει ο υμνογράφος, διότι όπως στην εποχή του Ιησού είδε αυτός
τον αρχάγγελο με πύρινη ρομφαία να καθοδηγεί τον λαό, έτσι και στο προκείμενο
θαύμα: ως ρομφαία το ραβδί του ταξιάρχη προκαλεί ρήγμα στο έδαφος και σώζει τον
νέο λαό του Θεού, τους χριστιανούς.
Μένει κανείς έκθαμβος μπροστά στα θαυμαστά που επιτελεί ο
Κύριος μέσω των αγίων Του, είτε αγγέλων είτε ανθρώπων. Και η εορτή δίνει την
ευκαιρία να κάνει κάποιος και ευρύτερες ανθρωπολογικές και κοινωνικές παρατηρήσεις. Και πρώτον, ο ίδιος ο υμνογράφος εύχεται
όπως τότε ο αρχάγγελος έσωσε τον ναό από τον κατακλυσμό των υδάτων, κατά
παρόμοιο τρόπο να επέμβει για να σώσει εμάς από τον κατακλυσμό των λογισμών
μας. Ο ποιητής ζει έντονη και βαθειά πνευματική ζωή και γνωρίζει ότι πολλοί
χριστιανοί ταλαιπωρούμαστε από τους λογισμούς, που έρχονται πολλές φορές μ’ έναν τρόπο ανεξέλεγκτο και επικίνδυνο, με αποτέλεσμα να
μην μπορούμε να συγκεντρώσουμε τον νου μας. Ο αρχάγγελος λοιπόν μπορεί να
επέμβει και σ’ αυτό το
επίπεδο. Όπως βεβαίως λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και των πολέμων
και αναταραχών που επικρατούν σε διάφορα μέρη του πλανήτη μας, κάτι που αντανακλά
ασφαλώς και στη δική μας πατρίδα, μπορεί και εδώ να επέμβει. Θέλουμε να πούμε
ότι καθημερινώς «βομβαρδιζόμαστε» με απειλητικές ειδήσεις για όλα τα δεινά του
κόσμου και άλλα που έρχονται χειρότερα. Ότι σαν ποτάμι, σαν «τσουνάμι»
επιπίπτουν επάνω μας όλα τα άσχημα αποτελέσματα της κρίσης και πολλοί,
δικαιολογημένα, πανικοβάλλονται και καταρρέουν. Έρχεται λοιπόν σήμερα η μνήμη
του αρχαγγέλου και μας υπενθυμίζει τη θαυμαστή επέμβασή του: μπροστά σε κάθε
κατακλυσμό, μπροστά σε κάθε τσουνάμι απειλητικό, μπορεί να σταθεί μπροστά
εκείνος. Και με τη δύναμη του Θεού μπορεί να «χωνεύσει» αυτό το τσουνάμι, όπως
και την κάθε απειλή. Ένα μόνον απαιτείται για να δει κανείς να ενεργοποιείται
αυτή η δύναμη του ταξιάρχη: η πίστη του ανθρώπου και η με πόθο θερμό επίκλησή
του. Αυτό μας λέει η εμπειρία της Εκκλησίας μας, αυτό έχει υποσχεθεί ο ίδιος ο
Θεός μας.