“Η αγία Πελαγία
ήταν από την Ταρσό, κατά τούς χρόνους του βασιλιά Διοκλητιανού. Άκουσε για την
πίστη του Χριστού και ζήτησε να μάθει τι είναι αυτή. Τότε είδε σε όνειρο τον
Επίσκοπο της περιοχής της να την βαπτίζει. Έφυγε λοιπόν από τη μητέρα της, τάχα
ότι πηγαίνει στην παραμάνα της, ενώ πήγε προς τον Επίσκοπο. Αυτός φωτίστηκε από
τον Θεό, την δέχτηκε και την βάπτισε. Έμαθε τι συνέβη ο υιός του βασιλιά που
την ήθελε γυναίκα του, κι έγινε τόσο έξαλλος από τον έρωτα που τον διακατείχε,
ώστε αυτοκτόνησε. Ο Διοκλητιανός τότε έστειλε και του έφεραν την παρθένο κόρη,
κι επειδή δεν μπόρεσε να την μεταπείσει από την πίστη του Χριστού, πύρωσε έναν
χάλκινο ταύρο και έβαλε μέσα την αγία. Εκεί η αγία δέχτηκε το τέλος της και το
στεφάνι της ομολογίας της”.
Δεν είναι τυχαία η αγία μάρτυς Πελαγία. Ήταν πλούσια και
όμορφη κόρη που θα γινόταν βασίλισσα, καθώς την ήθελε γυναίκα του ο γιος του
βασιλιά Διοκλητιανού. Κι όμως! Χωρίς να έχει κάποια ιδιαίτερη σχέση από την
οικογένειά της με τη χριστιανική πίστη, όχι μόνο γίνεται χριστιανή, αλλά δίνει
και τη ζωή της για τον Χριστό. Πώς; Καλώντας την ο Κύριος μέσω ενός ονείρου, το
οποίο τελικά γίνεται ο δρόμος της για την ένταξή της στο Σώμα του Χριστού, την
Εκκλησία, διά του αγίου βαπτίσματος. Πρόκειται για τις εξαιρετικές εκείνες περιπτώσεις
ονείρων που η προέλευση δεν είναι φυσική ή δαιμονική, αλλά εκ Θεού. Και πώς
είμαστε βέβαιοι για τη θεϊκότητα του ονείρου; Ήταν ο Επίσκοπος που με φωτισμό
Θεού αναγνώρισε την κλήση με αυτόν τον τρόπο του Κυρίου. Διαφορετικά,
γνωρίζουμε από τους αγίους μας ότι τα όνειρα στις περισσότερες περιπτώσεις
αποτελούν μέσα παραπλάνησής μας, γι᾽ αυτό και πρέπει να μη δίνουμε σημασία και
βάση σ᾽ αυτά. Κατά τη ρήση του αγίου Ιωάννου της Κλίμακος μάλιστα “όποιος
πιστεύει στα όνειρα είναι παντελώς άπειρος και άσοφος”.
Την αιτία της κλήσης του Κυρίου στην παρθένο κόρη
περιγράφει επανειλημμένως ο άγιος υμνογράφος της Εκκλησίας μας: η αγία, έστω
και σε άγνοια ευρισκόμενη, εκ βρέφους διψούσε για την αλήθεια. Κι από τότε,
κατά πρόγνωση μάλιστα Θεού, είχε αναθέσει τον εαυτό της στον Δημιουργό.
“Ανέθεσες, σεμνή, από βρέφος κατά πρόγνωση Θεού τον εαυτό σου στον Κτίστη
σου᾽” (ωδή α´). Κι όποιος διψάει για την αλήθεια, όποιος αναζητεί την
αλήθεια, ανήκει, κατά τον λόγο του ίδιου του Κυρίου, σε Εκείνον. “Πας ο ων εκ της αληθείας ακούει μου της
φωνής” (Ιωάν. 18, 37). Η αγία Πελαγία λοιπόν και πριν από το βάπτισμά
της ήταν χριστιανή. Κι ο πόθος της για τον Κύριο φούντωσε, αφότου ένιωσε την
κλήση Του και έγινε μέλος Του διά του βαπτίσματος. “Βρήκες, μάρτυς, αυτόν
που σε οδήγησε στην πίστη, και με ευφροσύνη και χαρά έτρεξες γρήγορα στον
ποθούμενο Κύριο, οπότε αξιώθηκες θαυμαστών θεωριών. Σαν κοπέλα μάλιστα έτρεξες
πίσω από τον Νυμφίο σου” (στιχηρό εσπερινού). Το πλείστο των τροπαρίων της
ακολουθίας της αγίας αναφέρονται σ᾽ αυτήν την
θερμή αγάπη της προς τον Κύριο, που της έδωσε βεβαίως και τη δύναμη να
περιφρονήσει όλα τα ωραία του βίου τούτου και να θυσιάσει και την ίδια της τη
ζωή. Για παράδειγμα: “Πυρώθηκες από τον πόθο του Χριστού και έτσι εισήλθες
με ανδρείο φρόνημα στο σφοδρά καμμένο χαλκούργημα” (κάθισμα όρθρου).
“Ο πόθος για τις ουράνιες ομορφιές αμαύρωσε τους επίγειους πόθους,
αθληφόρε. Κι απέκτησες φτερά για τον Χριστό, φωνάζοντας και λέγοντας: Δόξα στη
δύναμή Σου, Κύριε” (ωδή δ´).
Ο άγιος υμνογράφος σημειώνει και κάτι ιδιαιτέρως
σημαντικό: η αγία με το μαρτύριό της, που αποδείκνυε περίτρανα την αγάπη της
για τον Χριστό, έγινε και αληθινή θεολόγος. Κατά τους αγίους μας, ως γνωστόν,
θεολόγος δεν είναι εκείνος που έχει πάρει ένα πτυχίο μίας θεολογικής Σχολής
ούτε καν εκείνος που η γλώσσα του κινείται με ευκολία στις θεολογικές
διδασκαλίες. Θεολόγος αληθινός είναι εκείνος που η ζωή του φανερώνει την
παρουσία του Θεού, που η ζωή του είναι μία διαρκής προσευχή. “Ει αληθώς προσεύχη, θεολόγος ει, και ει
θεολόγος ει, αληθώς προσεύχη“. Η αλήθεια της πίστης κατεξοχήν φανερώνεται
την ώρα του μαρτυρίου. Εκεί δεν μπορεί κανείς να κοροϊδέψει: είναι η ώρα της
κρίσης της ίδιας της ζωής. Η αγία Πελαγία λοιπόν ως μάρτυς Κυρίου θεολογούσε τη
δύναμη Εκείνου την ώρα του μαρτυρίου της. Κι αυτή η χαρισματική ώρα της ήταν
εκείνη που καλούσε τον κόσμο στο να πιστέψει στον Κύριο. “Σαν αληθινότατη
μάρτυς του Χριστού, πανεύφημε, θεολόγησες την δύναμή Του, διδάσκοντας όλους με
φρόνηση Θεού, και έλκυσες τους λαούς προς την αληθινή πίστη” (ωδή η´).