«Ο άγιος Ερμείας ζούσε επί του βασιλιά Αντωνίνου, στην
πόλη των Κομάνων και ήταν στρατιωτικός. Ήταν προχωρημένης ηλικίας και είχε
άσπρα μαλλιά. Συνελήφθη επειδή ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό και
οδηγήθηκε στον άρχοντα Σεβαστιανό, με αποτέλεσμα να δώσει αυτός διαταγή να του
σπάσουν πρώτα τα σαγόνια, να του αφαιρέσουν το δέρμα του προσώπου και να του
ξεριζώσουν τα δόντια. Έπειτα άναψαν καμίνι και τον έριξαν μέσα. Παρέμεινε όμως
αβλαβής από τη φωτιά, οπότε δόθηκε διαταγή να τον σκοτώσουν με δηλητηριώδη
φάρμακα. Ήπιε τα φάρμακα κι όταν παρέμεινε και από αυτά αβλαβής, έλκυσε προς
την πίστη του Χριστού αυτόν που του τα έδωσε. Επειδή αυτός ομολόγησε τον Χριστό
ως Θεό, του κόψανε το κεφάλι. Τότε του αγίου του έβγαλαν τα νεύρα του σώματος και
τον έριξαν σε πυρωμένο λέβητα, στη συνέχεια του τρύπησαν τους οφθαλμούς και σε
τρεις ημέρες τον κρέμασαν με το κεφάλι κάτω. Και έτσι αφού του έκοψαν τον
αυχένα, εξεδήμησε προς τον Κύριο».
Τη γενναιότητα και την ανδρεία είναι φυσικό να την
βλέπει κανείς στους νέους ανθρώπους. Να την βλέπει όμως σε μεγάλους και
προχωρημένης ηλικίας ανθρώπους είναι πράγμα θαυμαστό και παράδοξο. Διότι ο
μεγάλος άνθρωπος, βλέποντας τις δυνάμεις του να τον εγκαταλείπουν, νιώθει
περισσότερο ανασφαλής και αναζητεί συνήθως κάλυψη και ασφάλεια. Ο φόβος έτσι
γίνεται στοιχείο της ζωής του ηλικιωμένου που αυξάνεται με την πρόοδο της
ηλικίας. Τα παραπάνω βεβαίως ισχύουν εκεί που δεν λειτουργεί η μεγάλη πίστη
στον Χριστό. Ή μάλλον ισχύουν, αλλά καταπολεμούνται και υπερβαίνονται από την
πίστη του Χριστού. Διότι αυτό είναι το χαρακτηριστικό της χριστιανικής πίστεως:
η ενδυνάμωση της καρδιάς του ανθρώπου και η εξάλειψη του κάθε φόβου. Η παρουσία
του Χριστού στη ζωή του ανθρώπου, όποιας ηλικίας, συνοδεύεται πάντοτε με την
προτροπή: “Μη φοβού, μόνον πίστευε“. Γι’ αυτό και ο απόστολος
Παύλος σημειώνει ότι “ουκ έδωκεν ημίν ο Θεός πνεύμα δειλίας, αλλά
δυνάμεως και αγάπης και σωφρονισμού“. Και μία τέτοια μεγάλη πίστη,
χαρισματική πίστη που κατακρήμνισε όλες τις θεωρούμενες σταθερές, ήταν και η
πίστη του αγίου μάρτυρα Ερμεία. Προχωρημένης ηλικίας ο άγιος “και
λευκήν έχων την τρίχα τω χρόνω” κατά το συναξάρι. Κι όμως! Το φρόνημά
του ήταν τόσο ανδρείο, η γενναιότητά του τόσο εκτυφλωτική, που οι νέοι άνθρωποι
κάθε εποχής μπροστά του ωχριούν και υποστέλλονται. Πολύ περισσότερο ισχύουν γι’
αυτόν – όπως και για τους άλλους μεγάλης ηλικίας άγιους μάρτυρες της πίστεως,
σαν τον άγιο Πολύκαρπο, σαν τον άγιο Χαράλαμπο για παράδειγμα, ή και για τις
μικρές κοπέλες χριστιανές μάρτυρες – τα λόγια που είχε πει σπουδαίος άνδρας,
όταν γνώρισε την ηρωίδα του ’21 Μπουμπουλίνα και είχε θαυμάσει την τόλμη και τη
γενναιότητά της, παρόλη τη γυναικεία φύση της: “Μπροστά της οι ανδρείοι
έκλιναν την κεφαλή, ενώ οι δειλοί φοβούνταν”.
Ο άγιος Ιωσήφ ο υμνογράφος επισημαίνει επανειλημμένως
την πραγματικότητα αυτή. Δεν είναι τυχαίο ότι ήδη το πρώτο στιχηρό του
εσπερινού, ο πρώτος ύμνος δηλαδή για τον μάρτυρα Ερμεία, αναφέρεται ακριβώς σ’
αυτό: “Η ακαταμάχητη χάρη του Χριστού που σε δυνάμωνε, μάρτυς, δείχνει σε
όλους τη δύναμή Του μέσα από την ασθένεια της φύσης σου. Γι’ αυτό και σε θνητό
σώμα σε ενίσχυσε να καταπαλέψεις τον άσαρκο διάβολο με δύναμη και να πάρεις τη
νίκη”. “Ενισχυόμενος, πάνσοφε, από τη δύναμη του θείου Πνεύματος,
ταπείνωσες με χαρά τον δυνατό στην κακία δράκοντα” (ωδή γ΄). Ακόμη και στην ρίψη του αγίου μέσα
στο καμίνι της φωτιάς, κι εκεί φαίνεται να εισέρχεται απτόητος, θυμίζοντας τους
τρεις παίδας εν τη καμίνω. “Μπήκες χωρίς κανένα φόβο στην πυρακτωμένη κάμινο,
ένδοξε, κι όπως οι τρεις παίδες διέμεινες ακατάφλεκτος με τη δύναμη του
Θεού” (ωδή δ΄). Η νεανική ανδρεία του τον έκανε να κραυγάζει την αφοβία
του και να ομολογεί την πίστη του στον αληθινό Θεό: “Δεν φοβάμαι κάθε
αύξηση των βασάνων που μου γίνεται, ούτε προσφέρω κανένα σεβασμό στους
ανύπαρκτους θεούς, έκραζες, παμμακάριστε. Έναν μόνον σέβομαι, τον Ιησού τον
Κύριο, ο Οποίος σταυρώθηκε επί Ποντίου Πιλάτου” (ωδή η΄).
Ο άγιος Ιωσήφ βεβαίως δεν είναι δυνατόν να μην
επισημάνει την αιτία της μεγάλης αυτής πίστης του αγίου Ερμεία και της τρομερής
γενναιότητας της καρδιάς του. Κι αυτή δεν είναι άλλη από την θερμή αγάπη του
προς τον Κύριο. Κινητήρια δύναμη, ποιητικό αίτιο της αταλάντευτης θέλησής του,
ώστε να υπομείνει όλα τα φοβερά κολαστήρια μέχρι τελικής πτώσης του, παρόλη την
ηλικία του, ήταν η πλήρωση της καρδιάς του από τη φλόγα της αγάπης του Χριστού
και η διαρκής επομένως ενατένισή του προς Αυτόν. “Γέμισες από το πυρ της
αγάπης του Χριστού και έγινες πραγματικά σαν δίστομη μάχαιρα” (ωδή ς΄).
“Ατενίζοντας στον Θεό, ο Οποίος μπορεί να προσφέρει τη σωτηρία, υπέμεινες
γενναία τους πόνους του σώματος, Ερμεία, με προσηλωμένο νου” (ωδή ζ΄).
Τελικά, το μόνο που μετράει στη ζωή αυτή δεν είναι ούτε η ηλικία ούτε βεβαίως
οτιδήποτε άλλο επίγειο προσόν, πέραν του φρονήματος της ίδιας της καρδιάς. Και
καρδιά που αντέχει και τον ίδιο τον θάνατο, με επίγνωση και με νόημα, είναι η καρδιά του χριστιανού, η καρδιά δηλαδή που είναι
γεμάτη από την πίστη και την αγάπη του Χριστού και του ανθρώπου.