Ο Πέτρος ήτο έγγαμος…
Τι υπόκειται στη σκέψη των Πατέρων της Εκκλησίας μας, ιδίως δε του αγίου Πορφυρίου και του τέκνου του Γέροντος Ανανία;
Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε, κατά άγιο Πορφύριο, τον οποίο ερμηνεύει ο μακαριστός Γέροντας Ανανίας;
Ο Πέτρος ήτο έγγαμος… Ο Ανδρέας δεν έκαμε γάμο. Αφοσιώθηκε στον Θεό. Επιλογή του. Πρέπει και να παντρεύονται και να αφοσιώνονται στον Θεό. Και να διαλέγουν ό,τι μπορούν. Θυμάμαι τον Γέροντα Πορφύριο, που έλεγε σε μια παρέα που ’χαμε πάει, ήμαστε παπάδες, «Βρε, να μη ζορίζετε τους ανθρώπους ούτε να παντρευτούν ούτε να μονάσουν. Δεν κάνουν όλοι γι’ αυτό». Τι κουβέντα! Υπάρχουν κάποιοι που λένε, ή θα μονάσεις ή θα παντρευτείς. Μα όταν δεν μπορεί να κάνει το ένα ή το άλλο, ο άλλος τι να κάνει; Τι να τον κάνουμε αυτόν δηλαδή; Να τον βάλουμε με το ζόρι εκεί και να αποτύχει; Όχι! Ο Παπαδιαμάντης δεν έκανε ούτε για καλόγερος, δεν μπορούσε να αντέξει. Πήγε στο Άγιο Όρος χάριν προσκυνήσεως κι ήθελε να πέσει από ένα μπαλκόνι. Του ’ρθε μελαγχολία. Τι να κάνουμε; Να παντρευτεί, πάλι, δεν είχε τα μέσα. Δεν του έβγαινε, ας πούμε, να βγει στη ζωή και στην κοινωνία… Έτσι λοιπόν είναι τα πράγματα. Μην τους ζορίζετε, λέει, τους ανθρώπους. Να τους αγαπάτε τους ανθρώπους, να τους ακούτε, να προσεύχεστε γι’ αυτούς, να τους φέρεστε καλά, να τους συμβουλεύετε απαλά – Μακαριστού Γέροντος Ανανία Κουστένη, Διδαχές.
Ο μακαριστός Γέροντας Ανανίας (1945-2021) – που οι διδαχές και οι ομιλίες του μέχρι σήμερα (και για πολύ καιρό ασφαλώς ακόμη) αποτελούν όχι μόνο καθοδηγητικό στοιχείο για την αληθινή κατά Χριστόν ζωή για τους περισσοτέρους χριστιανούς, αλλά και αναψυχή και πηγή ιστορικών και παντοίων λοιπών γνώσεων – αναφέρεται σ’ ένα από τα κρισιμότερα θέματα για τη ζωή του ανθρώπου: την επιλογή της έγγαμης ή της μοναχικής ζωής. Και τι σημειώνει, βασιζόμενος και στην Αγία Γραφή, ιδίως την Καινή Διαθήκη, αλλά και στην Πατερική Παράδοση, την παλαιότερη και τη νεώτερη; Ότι βεβαίως υπάρχουν αυτά τα δύο είδη στην πορεία αγιασμού του ανθρώπου: ο έγγαμος και ο άγαμος κατά Χριστόν βίος, όπως το βλέπουμε ακόμη και στους μαθητές του Κυρίου˙ τονίζουν τη διπλή αυτή «κανονική» πορεία και οι άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας, σαν τον άγιο μεγάλο Αθανάσιο για παράδειγμα, ο οποίος σημειώνει ότι «δύο δρόμοι υπάρχουν στη ζωή, ένας πιο μέτριος και βιοτικός, ο γάμος, και ο άλλος αγγελικός και ανυπέρβλητος, η παρθενία»˙ όμως τελικώς, ακόμη κι έτσι, κανείς δεν μπορεί να «εγκλωβίσει» τον άνθρωπο σε «μονοδρόμους», γιατί πάντοτε υπάρχει το στοιχείο της ιδιαιτερότητας, ανάλογα με τον χαρακτήρα του καθενός και τον τρόπο με τον οποίο μεγάλωσε και αναπτύχθηκε. «Δεν κάνουν όλοι γι’ αυτό» παραπέμπει ο Γέροντας στον πνευματοφόρο πνευματικό του άγιο Πορφύριο. Που σημαίνει: υπάρχουν άγιοι άνθρωποι που δεν υπήρξαν έγγαμοι αλλ’ ούτε και αφιερώθηκαν στον μοναχικό βίο, κι όμως άγιασαν και μεγαλούργησαν, ακολουθώντας ένα δικό τους μοναχικό μονοπάτι, σαν τον μεγάλο Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Ποιος μπορεί να αμφισβητήσει τη χριστιανοσύνη του Παπαδιαμάντη; Κανείς! Κι όμως χάραξε τη δική του πορεία ζωής στην Εκκλησία!
Τι υπόκειται στη σκέψη των Πατέρων της Εκκλησίας μας, ιδίως δε του αγίου Πορφυρίου και του τέκνου του Γέροντος Ανανία; 1. Ότι το ζητούμενο στον άνθρωπο είναι ακριβώς ο αγιασμός του και όχι η επιλογή της άλφα ή της βήτα ζωής – «τούτο εστί το θέλημα του Θεού, ο αγιασμός υμών» (απ. Παύλος)˙ 2. Ότι ο άνθρωπος αποτελεί ένα μυστήριο στον κόσμο τούτο, εικονίζοντας τον Θεό από της δημιουργίας του, ώστε να μην υπάρχει κάτι απόλυτο, πέραν των εντολών του Κυρίου, για να τον περιορίσει – υπάρχουν «άπειροι» δρόμοι εντός της Εκκλησίας, που φτάνει κανείς στην ένωσή του με τον Χριστό˙ 3. Ότι εντέλει εκείνο που διασώζει αδιάκοπα ο λόγος του Θεού είναι η ελευθερία του ανθρώπου. «Βρε, να μη ζορίζετε τους ανθρώπους ούτε να παντρευτούν ούτε να μονάσουν. Δεν κάνουν όλοι γι’ αυτό!» Το θέμα της ελευθερίας μάλιστα το τόνιζε καθ’ υπερβολήν ίσως ο μεγάλος σύγχρονος όσιος, γιατί αυτό έβλεπε ότι κυριαρχούσε μέσα στο Ευαγγέλιο: «ο Θεός δεν έδωσε απλώς ελευθερία στον άνθρωπο. Τη χάραξε μέσα στην ψυχή του»! Πώς αλλιώς θα μπορούσε να δει κανείς τα πράγματα άλλωστε, όταν ο ίδιος ο Χριστός μας στην παραβολή ιδίως του ασώτου προβάλλει την πραγματικότητα του Θεού Πατέρα, ο Οποίος μέσα στην άπειρη αγάπη Του προς εμάς τα παιδιά Του μας αφήνει ελεύθερους ακόμη και να «καταστραφούμε»; «Ο Υιός μου αυτός ήταν νεκρός και χαμένος».
Γι’ αυτό και τίποτε δεν υπέρκειται της αγάπης του Θεού, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη και μόνη δύναμη που μπορεί να συνεφέρει τον άνθρωπο. «Το χρηστόν του Θεού εις μετάνοιαν σε άγει» (απ. Παύλός). Κανείς λοιπόν χριστιανός, και μάλιστα ποιμένας, δεν μπορεί εν ονόματι του Κυρίου να «ξεπεράσει» τον Ίδιο, συμπεριφερόμενος με καταναγκασμό και με βία, «για να συνετίσει και να συμμορφώσει και να σώσει τον άλλον!» «Μην τους ζορίζετε τους ανθρώπους» – «άκουε, ουρανέ, και ενωτίζου γη!» Κι είναι καλό να θυμόμαστε διαρκώς τον λόγο του μεγάλου οσίου Ιωάννου της Κλίμακος, που αποκαλύπτει ότι «εκείνος που θέλει να επιβάλει τη γνώμη του, έστω και σωστή, στον άλλον, να ξέρει ότι πάσχει από τη νόσο του διαβόλου, την υπερηφάνεια».
Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε, κατά άγιο Πορφύριο, τον οποίο ερμηνεύει ο μακαριστός Γέροντας Ανανίας;
Σεβόμενοι απεριόριστα την ελευθερία των άλλων «να τους αγαπάμε, να τους ακούμε, να προσευχόμαστε γι’ αυτούς, να τους φερόμαστε καλά», κι ακόμη «να τους συμβουλεύουμε απαλά». Διότι δεν είμαστε εμείς οι σωτήρες, αλλά ο Χριστός! Η δική μας ευθύνη είναι να προεκτείνουμε Εκείνου τη στάση και συμπεριφορά, στάση σταυρικής αγάπης, ώστε Εκείνος δι’ ημών να βρίσκει τις όποιες «ρωγμές» στην ύπαρξη του ανθρώπου για να οδηγηθεί αυτός σε μετάνοια ή σε βάθεμα αυτής. Και στην περίπτωση που ίσως χρειαστεί να μαλώσουμε κάποιον, γιατί έχουμε την ευθύνη του, αυτό να γίνεται με αγάπη. «Και τρυφερά και στοργικά, ε, και καμιά φορά, άμα τους μαλώνετε με αγάπη, το καταλαβαίνουν. Γιατί δεν τον νοιάζει τον άλλον τι θα του πεις. Πώς θα του το πεις. Κι άμα τον μαλώσεις χωρίς αγάπη, τον πονάει. Άμα τον μαλώσεις με αγάπη, πάλι τον πονάει, αλλά το δέχεται. Είναι σημαντικό αυτό. Το δέχεται και προσπαθεί».