«Ο όσιος Ξενοφών ζούσε στην Κωνσταντινούπολη, έχοντας
μεγάλη υλική περιουσία, αλλά και μεγάλη κατά Θεόν ευσέβεια. Απέστειλε λοιπόν
τους δύο υιούς του στην πόλη της Βηρυτού, μία από τις πόλεις της Φοινίκης, για
να μελετήσουν και να μάθουν νομικά. Επειδή όμως το πλοίο που τους μετέφερε
ναυάγησε, βγήκε αυτός μαζί με τη γυναίκα του σε αναζήτησή τους. Πράγματι βρήκε
τα παιδιά του στα Ιεροσόλυμα, αλλά τα βρήκε ντυμένα το μοναχικό σχήμα, οπότε
παρακινήθηκε και ο ίδιος με τη γυναίκα του να ακολουθήσουν και αυτοί τον
μοναχικό βίο. Και τόσο πολύ πρόκοψαν στην αρετή, ο Ξενοφών, η γυναίκα του και
τα παιδιά του, ώστε να αξιωθούν να κάνουν και θαύματα. Ευαρέστησαν μέχρι το
τέλος της ζωής τους τον Θεό και εξεδήμησαν προς Αυτόν».
Οι όσιοι Ξενοφών, Μαρία η σύζυγός του και τα παιδιά τους
Αρκάδιος και Ιωάννης αγωνίστηκαν ολοκάρδια να τηρήσουν τις εντολές του Κυρίου,
γι’ αυτό και κέρδισαν τη Βασιλεία του Θεού – μία αλήθεια που τονίζει πολλές
φορές η Εκκλησία μας σήμερα, διά γραφίδος του αγίου υμνογράφου Θεοφάνη.
«Βαδίζοντας με ζήλο την οδό των εντολών σου ο δούλος σου, Δέσποτα, κατάκτησε
τις μονές εκείνες που υποσχέθηκες, επειδή αγωνίστηκε με πόθο για την αιώνια
ζωή». «Αγρυπνούσες στις εντολές του Κυρίου, μακάριε Ξενοφών». Κι αυτός ο αγώνας
του ήταν εκείνος που τον έκανε (όπως βεβαίως και την οικογένειά του) να τιμηθεί
με τις πιο λαμπρές αξίες που οδηγούν από την πράξη στη θεωρία. «Τιμημένος
με τις πιο λαμπρές αξίες, διέπρεψες στον γεμάτο φως τρόπο ζωής σου. Διότι την
πράξη την ανέδειξες σε σκαλοπάτι για τη θεωρία».
Είναι γνωστό: η πίστη και η αγάπη ως εντολές του Κυρίου
είναι ο δρόμος του χριστιανού, ο δρόμος της αγιότητας. Ο άγιος υμνογράφος αυτό μας θυμίζει για τον όσιο Ξενοφώντα και τη συνοδεία
του: πορεύτηκαν πάνω στην εν πίστει αγάπη, που φανερωνόταν κυρίως με
την ελεημοσύνη τους. «Λάμποντας, λάμπρυνες τον εαυτό σου από τα αξιώματα της
ψυχής, την ελεημοσύνη και την πίστη». Η φράση «αξιώματα ψυχής» δεν πρέπει να
παρέλθει ασχολίαστη. Ο υμνογράφος εδώ μας αποκαλύπτει ότι τηρώντας κανείς την
πίστη και την ελεημοσύνη, δηλαδή την αγάπη, αποκτά αξιώματα, γίνεται
αξιωματούχος. Η πίστη και η ελεημοσύνη είναι, μας λέει, τα πραγματικά αξιώματα
του ανθρώπου. Όχι αυτά που θαυμάζουν οι πολλοί, τα επίγεια και κοσμικά
αξιώματα, αλλά τα ψυχικά και πνευματικά, συνεπώς αυτά που μπορεί να αποκτήσει ο
οποιοσδήποτε, αρκεί να θελήσει και να προσπαθήσει.
Ο άγιος Θεοφάνης όμως διατυπώνει και κάτι σ’ αυτό που
γράφει για την τήρηση των εντολών του Χριστού από τον όσιο Ξενοφώντα, το οποίο
είναι εξόχως ενδιαφέρον και επίκαιρο για κάθε εποχή, κυρίως όμως την δική μας. «Ξαγρυπνούσες
στις εντολές του Κυρίου, όπως και ρύθμιζες στους όμοιους με σένα τρόπους τα
παιδιά σου, μακάριε Ξενοφών». Ο άγιος δηλαδή ένιωθε την ευθύνη του και ως
γονιός. Δεν έλεγε ότι αγωνίζεται μόνον για τον εαυτό του ή, ακόμη χειρότερα,
δεν πίστευε ότι η ευθύνη του εξαντλείται στο να καλύψει τις σωματικές, βιοτικές
και μορφωτικές ανάγκες
των παιδιών του. Χωρίς να υποβαθμίζει και αυτήν την προσφορά του – είδαμε και
στο συναξάρι ότι έστειλε τα παιδιά του στη Βηρυτό για να σπουδάσουν νομικά – η
έγνοια και η πρώτιστη φροντίδα του ήταν η ρύθμιση των παιδιών του στις εντολές
του Κυρίου: να πιστεύουν σωστά στον Θεό και να αγαπούν τον συνάνθρωπό τους. Πώς
όμως; Όχι τόσο με τα λόγια, όσο με το προσωπικό του παράδειγμα. «Επαγρυπνών
ο ίδιος στις εντολές». Είναι άλλωστε γνωστό: λόγια χωρίς παράδειγμα είναι
λόγια κενά, άσαρκα και ανούσια. Είναι μία υποκρισία, που το μόνο που καρποφορούν είναι η
αντίδραση και η ανυπακοή.