«Ἀπορήσας ἐκ
πάντων, ὀδυνηρῶς κράζω σοι· πρόφθασον θερμὴ προστασία, καὶ σὴν
βοήθειαν, δός μοι τῷ δούλῳ σου, τῷ ταπεινῷ καὶ ἀθλίῳ,
τῷ τὴν σὴν ἀντίληψιν ἐπιζητοῦντι θερμῶς» (γ΄ ωδή Μεγ. Παρακλ. Κανόνος).
Σε όλα βρήκα αδιέξοδο,
γι’ αυτό με οδύνη σου φωνάζω: πρόφθασε, (Παναγία), Συ που είσαι η
θερμή προστασία, και δώσε τη βοήθειά σου σ’ εμένα το δούλο σου, που είμαι
ταπεινός και άθλιος και που επιζητώ με ζήλο τη δική σου ενίσχυση.
Στους παραπάνω στίχους
του βασιλιά ποιητή – και όχι μόνο σ’ αυτούς –
ο τόνος είναι δραματικός, γιατί ο ποιητής, εκπροσωπώντας σύνολο τον
πιστό λαό, αποτυπώνει μία μεγάλη αλήθεια: ο άνθρωπος όπου κι αν στραφεί στον
κόσμο τούτο, για να βρει τη χαρά και το νόημα της ζωής, χωρίς Χριστό,
προσκρούει σε αδιέξοδο. Είτε άνθρωποι είτε χρήματα είτε διασκεδάσεις είτε
οτιδήποτε άλλο, στο τέλος όλα αυτά αφήνουν τη στυφή γεύση του ανικανοποίητου
της καρδιάς. Ο υμνογράφος λοιπόν γίνεται εκφραστής αυτής της αλγούσας και
οδυνωμένης καρδιάς του ανθρώπου, που παντού συναντά το αδιέξοδο. «Απορήσας
εκ πάντων οδυνηρώς κράζω σοι…».
Θα τολμούσαμε να παρομοιάσουμε
την κατάσταση αυτή με εκείνη που βίωσε ο πρωτόπλαστος Αδάμ, όταν έχασε, λόγω
εμμονής στην αμαρτία, τη σχέση με την πηγή της ζωής, τον Θεό. Στράφηκε τότε,
μέσα στην εναγώνια αναζήτησή του να βρει τη ζωή, στη γυναίκα του. Και
νομίζοντας ότι βρήκε αυτήν τη ζωή στο πρόσωπό της, της δίνει το όνομα: Ζωή,
«Εύα». Αντί του Θεού, ο άνθρωπος. Κι αυτό βεβαίως ήταν η απαρχή των αδιεξόδων
του.
Ο υμνογράφος όμως είναι
πιστός και ζει τη σωτηρία που έφερε ο Χριστός. Ξέρει ότι μόνον Εκείνος γεμίζει
την καρδιά του ανθρώπου, γιατί είναι ο Πατέρας και ο Δημιουργός Του. Σαν τον
απόστολο Πέτρο κι εκείνος ομολογεί: «Κύριε, προς τίνα απελευσόμεθα; Συ
ρήματα ζωής αιωνίου έχεις» – Κύριε, σε ποιον να στραφούμε; Εσύ έχεις τα
λόγια της αιώνιας ζωής. Γι’ αυτό και η τραγικότητα της φωνής του
μεταβάλλεται σε κραυγή ανακούφισης, δηλαδή όταν στο αδιέξοδο έχει βρει τη
διέξοδο και τη λύση: Επικαλείται Εκείνον που είναι η σωτηρία, αλλά μέσω της
Παναγίας Μητέρας Του. Οι αμαρτίες του, που τον κάνουν να νιώθει ταπεινός και
άθλιος, του θέτουν εμπόδιο, ώστε να ριχτεί άμεσα στην αγκαλιά του Χριστού. Η λύση
γι’ αυτόν είναι η μεσιτεία της Παναγίας. Υπερβολή ίσως και πιθανόν
μία έμμεση «υποβάθμιση» της αγάπης του Χριστού στον άνθρωπο – ο Χριστός είναι «ο
αίρων την αμαρτίαν του κόσμου» από απειρία αγάπης προς αυτόν. Αλλά είπαμε:
ο Κύριος χαίρεται πάντοτε να βλέπει αυτό που «αντανακλά» τον δικό Του τρόπο
ζωής και το δικό Του ήθος: την ταπείνωση. Κι αυτό φανερώνει ο υμνογράφος, όταν
«διστάζει» να στραφεί άμεσα στον Κύριο και Θεό του, πραγματοποιώντας το όμως με
άλλον τρόπο: μέσω της Θεοτόκου!