«Να ευχαριστούμε τον Θεό μας «εν παντί», λέει ο απόστολος Παύλος.
Περίσσεψε η ασχήμια στον κόσμο μας˙ «η καταχνιά, η σκουντουφλιά, το αρνητικό», σύμφωνα με την ορολογία του αγίου Γέροντα Ανανία.
Κι ο σοφός Γέροντας Ανανίας τον αγώνα αυτόν θεώσεως του ανθρώπου με τη διαρκή κοινωνία του μ’ Εκείνον, μυστηριακά και πνευματικά καθώς είπαμε, ψυχή τε και σώματι, τον διατυπώνει με τον δικό του μοναδικό τρόπο, που είναι ο τρόπος όμως της Αγίας Γραφής: «να γινόμαστε κολλητοί» του Χριστού, «εκολλήθη η ψυχή μου οπίσω Σου» λέει ο ψαλμωδός.
«Να ευχαριστούμε τον Θεό μας «εν παντί», λέει ο απόστολος Παύλος. Σε όλα και με όλα. «Κατά πάντα και διά πάντα». Τότε ο άνθρωπος που ευχαριστεί είναι και ευχάριστος και ευχαριστημένος. Φεύγει από πάνω του όλη αυτή η καταχνιά. Όλη αυτή η σκουντουφλιά. Όλο αυτό το πράγμα το αρνητικό. Φεύγει. Κι ο άνθρωπος λάμπει κι είναι ευτυχής με το τίποτα. Δηλαδή, χωρίς έξοδα. Με την αγάπη. Με τη Χάρη. Γίνεται χαριτωμένος. Γίνεται ωραίος. Τέτοιον θέλομε. Τέτοιους μας κάνει η Εκκλησία. Τέτοιους μας κάνει η πίστη. Τέτοιους μας κάνει ο Χριστός. Αλλά θέλει, όμως, να γινόμαστε κολλητοί Του. Να μην Τον αφήνομε. Να Τον επικαλούμεθα. Να Τον φωνάζομε. Να τον αγαπάμε. Να Τον ακούμε… Να ευχαριστούμε, παιδιά. Και ας μην έχομε τίποτε! Κι ας έχομε δυσκολίες και ας έχομε βάσανα. Κι ας μην έχομε να φάμε. Αλλάζει το κλίμα αυτό το πράγμα. Κι όταν ο άνθρωπος αλλάξει διάθεση, κάνει πολλά»
(Γέροντας Ανανίας, Λόγοι για τον άγιο Νεκτάριο, τόμος Δ΄).
Περίσσεψε η ασχήμια στον κόσμο μας˙ «η καταχνιά, η σκουντουφλιά, το αρνητικό», σύμφωνα με την ορολογία του αγίου Γέροντα Ανανία. Γιατί ο κόσμος έστρεψε τα νώτα προς τον Πατέρα του Θεό. Βλέπει ο άνθρωπος τον συνάνθρωπό του και τις περισσότερες φορές προσπαθεί να τον αποφύγει. Ή κι αν δεν τον αποφύγει, «κουμπώνεται» παίρνοντας μία στάση άμυνας – ξεκινά με το δεδομένο ότι ο άλλος είναι ο εχθρός, ο αντίπαλος. Ακόμη και να τον χαιρετίσει, η «καλημέρα» του συχνά είναι μισή – λες και του τρώει το ψωμί του. Ίσως γι’ αυτό και τα ινστιτούτα ομορφιάς διαρκώς και αυξάνουν, σαν να υπάρχει μία ανεπίγνωστη «ενοχή» που θέλει να καλύψει με τις εξωτερικές αισθητικές επεμβάσεις τα στίγματα και τις κηλίδες της ψυχής. Και δεν αναφερόμαστε μόνο στους εκτός της Εκκλησίας και της χριστιανικής πίστεως ανθρώπους – εκεί υπάρχουν πολλά δικαιολογητικά για την «αμορφία» συχνά του κρυπτού της καρδίας ανθρώπου. Μιλάμε και για εμάς τους θεωρουμένους ανθρώπους της Εκκλησίας, που δυστυχώς σ’ ένα μεγάλο ποσοστό η «ρουφήχτρα» του πεσμένου στην αμαρτία κόσμου μάς τραβάει σαν μαγνήτης στα δικά του δεδομένα και μας κάνει να ζούμε ως άθεοι εν τω κόσμω. Δεν είναι τυχαίο ότι το προφητικό κήρυγμα της Εκκλησίας μας κάνει λόγο για την εκκοσμίκευση των χριστιανών ως το υπ’ αριθμόν ένα πρόβλημα της σύγχρονης εποχής. Και εξίσου γι’ αυτό κατανοούμε πόσο επίκαιρα ακούγονται τα λόγια του μεγάλου Ντοστογιέφσκι, επαναλαμβανόμενα κατά καιρούς από πολλούς αγωνιώντες πιστούς, ο οποίος τόνιζε ότι «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο!»
Ποια η ομοφιά αυτή που έχει τέτοιο σωτηριολογικό χαρακτήρα; Τίποτε άλλο ασφαλώς πέρα από τη στροφή στον κατεξοχή «ωραίο και όμορφο», τον Κύριο Ιησού Χριστό. Αυτός είναι «ο ωραίος κάλλει παρά πάντας βροτούς» κατά τη γραφίδα του αγίου υμνογράφου, Αυτού «το άρρητον κάλλος του προσώπου» δημιουργεί την απέραντη «ηδονή» εκείνων που Τον καθορούν αδιάκοπα (Ακολουθία Θείας Μεταλήψεως). Το να είσαι στραμμένος προς τον Χριστό και να δέχεσαι τις ακτίνες του φωτός Του αποτελεί την ίδια τη μακαριότητα, γιατί σε κάνει να γίνεσαι κι εσύ φως. «Ο ακολουθών εμοί ου μη περιπατήσει εν τη σκοτία αλλ’ έξει το φως της ζωής». Οπότε, «λάμπεις κι είσαι ευτυχής με το τίποτα. Δηλαδή, χωρίς έξοδα», έξοδα εννοείται υλικά του κόσμου τούτου. Διότι το «τίποτα» που λέει ο Γέροντας είναι το παν, η μετοχή στην ενέργεια του Τριαδικού Θεού, ο σκοπός για τον οποίο δημιουργηθήκαμε και σαρκώθηκε ο Θεός μας. Το να κοινωνούμε αδιάκοπα τον Θεό μας και να θεωνόμαστε, γιατί γινήκαμε μέλη Του εν Εκκλησία διά του αγίου βαπτίσματος, είτε μυστηριακά (Θεία Ευχαριστία) είτε πνευματικά (τήρηση των αγίων εντολών του Θεού) δεν είναι το όραμα κάθε συνεπούς χριστιανού, κάθε αγίου; Κι αυτό θα πει ότι τότε ο άνθρωπος «γίνεται χαριτωμένος, γίνεται ωραίος» – σαρκώνει τον Χριστό στην ύπαρξή του, γινόμενος άλλος Χριστός εν ετέρα μορφή. Αυτό είναι ο αγιασμός για τον οποίο μιλάει ο Χριστός και το σώμα Του η Εκκλησία – ο άνθρωπος γίνεται «ευχάριστος και ευχαριστημένος».
Κι ο σοφός Γέροντας Ανανίας τον αγώνα αυτόν θεώσεως του ανθρώπου με τη διαρκή κοινωνία του μ’ Εκείνον, μυστηριακά και πνευματικά καθώς είπαμε, ψυχή τε και σώματι, τον διατυπώνει με τον δικό του μοναδικό τρόπο, που είναι ο τρόπος όμως της Αγίας Γραφής: «να γινόμαστε κολλητοί» του Χριστού, «εκολλήθη η ψυχή μου οπίσω Σου» λέει ο ψαλμωδός. Είναι η απαραίτητη προϋπόθεση, το sine qua non της πνευματικής ζωής. Διότι η «κόλλησις» αυτή επιτυγχάνεται όταν όλες οι δυνάμεις του ανθρώπου, ψυχικές και σωματικές, είναι προσανατολισμένες προς τον Κύριο, όταν δηλαδή προσπαθεί αυτός να βρίσκεται στη πιο μεγάλη και κεντρική εντολή του Θεού, το «αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της ψυχής, εξ όλης της καρδίας, εξ όλης της διανοίας, εξ όλης της ισχύος και τον πλησίον σου ως σεαυτόν». Στη χαρισματική αυτή κατάσταση ο χριστιανός, όσο είναι δυνατόν σ’ αυτόν, ζει μέσα στον Χριστό και ο Χριστός μέσα σ’ Αυτόν, Τον προεκτείνει όπως αναφέραμε και παραπάνω μέσα στον κόσμο, κατά την υπόσχεση του Ίδιου.
Και λοιπόν έτσι ο πιστός δεν έχει δικό του θέλημα. Το θέλημά του, ταυτισμένο απολύτως με το του Κυρίου του, συνεπώς και με το θέλημα του κόσμου των αγίων και των αγίων αγγέλων, τον καθιστά ενεργούμενο του Πνεύματος του Θεού, κάνοντάς τον να κραυγάζει χωρίς διακοπές «Δόξα τω Θεώ» και «Ευχαριστώ Σοι, Κύριε». Γιατί είναι το θέλημα που αποτελεί τη μεγαλύτερη ευεργεσία της ζωής του. Όταν πιστεύεις στον Θεό και αναφέρεσαι σ’ Αυτόν ως σε Πατέρα σου, οτιδήποτε το θεωρείς ότι είναι για το καλό σου και το αγαπάς χωρίς όρια, γιατί το επιτρέπει Εκείνος. Και το «οτιδήποτε» δεν είναι μόνο τα ευχάριστα, αλλά και τα δυσάρεστα και τα ανάποδα και τα προβλήματα και όλα τα αρνητικά θεωρούμενα της ζωής. Όπως το διατυπώνει ο σοφός Γέροντας: «Να ευχαριστούμε, παιδιά. Και ας μην έχουμε τίποτε! Κι ας έχομε δυσκολίες και ας έχομε βάσανα. Κι ας μην έχομε να φάμε». Με το δεδομένο πάντοτε ότι ως μέλη Χριστού μετέχουμε στο φως της χαράς και της Αναστάσεώς Του στον βαθμό που μετέχουμε και στη Σταύρωσή Του. «Ιδού γαρ ήλθε διά του Σταυρού χαρά εν όλω τω κόσμω». Επιλεκτική αποδοχή του θελήματος του Θεού έτσι δεν υφίσταται για τον χριστιανό. Αν υφίσταται, τότε δεν είναι χριστιανός. Διότι το δικό του εγωιστικό θέλημα υπέρκειται του θελήματος του Θεού Πατέρα. Και για να το πούμε με τον τρόπο της οσίας Γαβριηλίας της Κωνσταντινουπολίτισσας: «Όλα όσα γίνονται είναι στο πρόγραμμα του Θεού και γι’ αυτό θα τ’ αγαπάς!»