ΟΣΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ Ο ΑΘΩΝΙΤΗΣ

Είναι αδύνατο σε ένα μικρό κείμενο να αποτυπώσει κανείς όλες τις διαστάσεις της ζωής του συγχρόνου οσίου Σιλουανού του Αθωνίτου (1866-1938) που θίγει ο βαθύνους υμνογράφος του Γέρων Αθανάσιος Σιμωνοπετρίτης. Ενός οσίου που παρά τη μεγαλοσύνη του θα παρέμενε εν πολλοίς άγνωστος, αν δεν βρισκόταν ο άγιος υποτακτικός του όσιος Σωφρόνιος να τον διακρίνει και να αναδείξει το πνευματικό του μεγαλείο. Διαφορετικά, το μόνο που θα παρέμενε στη μνήμη ολίγων θα ήταν ό,τι περί αυτού αναγράφει το αρχείο της Ι. Μονής Παντελεήμονος Αγίου Όρους: «Μεγαλόσχημος Πατήρ Σιλουανός, ο κατά κόσμον Συμεών Ιβάνοβιτς Αντόνωφ, χωρικός εκ της διοικήσεως Ταμπώφ, επαρχίας Λεμπεντίσκ, χωρίον Σοβσκ. Εγεννήθη το 1866. Εις τον Άθωνα προσήλθε το 1892. Έλαβε τον μανδύαν εν έτει 1896. Το μέγα σχήμα εν έτει 1911. Διήλθε διακονίας: εις τον Μύλον, εις το μετόχιον της Καλαμαρίας (κτήμα της Μονής εκτός του Άθωνος), εις το Παλαιόν Ρωσικόν, Οικονόμος. Ετελεύτησε την 11/24ην Σεπτεμβρίου 1938». Το Δοξαστικό λοιπόν του εσπερινού (σε νεοελληνική απόδοση) από την ακολουθία του μας καθοδηγεί στην επισήμανση ολίγων περί της αγίας βιοτής του. «Με ποια λόγια, όσιε, θα επαινέσω τον θαυμαστό σου βίο; Διότι έγινες ισοβάθμιος με τους παλαιούς ασκητές και οδηγείς στη γνώση του Θεού σαν πρωινό αστέρι ψυχές που έχουν πλανηθεί μέσα στη βαθιά νύκτα της σκοτεινής αμαρτίας. Και την απόκτηση διδάσκεις του Αγίου Πνεύματος, όχι με λογισμούς και σκέψεις  αλλά βιωματικά. Γι’ αυτό, Σιλουανέ, βλέποντάς σε εκπληττόμαστε και μακαρίζουμε τη χώρα που σε γέννησε, αλλά και δοξολογούμε και την πνευματική σου πατρίδα, μέσα στην οποία έγινες πλήρης και από αγιότητα».

«Ισοβάθμιος λοιπόν με τους παλαιούς ασκητές» ο όσιος Σιλουανός κατά τον άγιο υμνογράφο. Δηλαδή της περιωπής των μεγίστων οσίων Αντωνίου του μεγάλου, Ποιμένος, Μακαρίου, Σισώη και των λοιπών, που σημαίνει, όπως λέει, ότι μιλάμε για αστέρι πρώτου μεγέθους που δέχτηκε πλούσια τις λαμπηδόνες της ίδιας της Τρισηλίου θεότητος και γι’ αυτό στο πρόσωπό του ψαύουμε τα σημάδια της παρουσίας του Χριστού μ’ ένα μοναδικό τρόπο – ο άγιος γίνεται ο καθοδηγητής για να βλέπουμε το πρόσωπο του ενανθρωπήσαντος Θεού μας, έστω κι αν πορευόμαστε εν χώρα και σκιά θανάτου. «Ο Κύριος σε έκανε διδάσκαλο της οικουμένης με όσα έμαθες από την πείρα σου, Σιλουανέ, να διδάσκεις δηλαδή πώς το θείο Πνεύμα έρχεται και κατοικεί στις ψυχές». Και τι μας διδάσκει συγκεκριμένα από την πείρα του; Αφενός ότι «σκοπός της πνευματικής ζωής είναι η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος» (Σεραφείμ του Σάρωφ), αφετέρου ότι για να φτάσει κανείς στο σημείο αυτό απαιτείται να «δώσει αίμα για να λάβει Πνεύμα».

Δεν πορευόταν απαρχής της ζωής του ο όσιος κατά το θέλημα του Θεού. Αλλά ήταν καλοπροαίρετος και γι’ αυτό η ίδια η Θεοτόκος επενέβη στη ζωή του, καλώντας τον σε μετάνοια. «Ως σωτήρια προίκα έλαβες τη μετάνοια από τη Θεοτόκο. Διότι όταν κατάπιες το φίδι (όταν δηλαδή περιέπεσες σε σαρκικά βαριά αμαρτήματα), τότε ελέγχθηκες από Αυτήν, γιατί δεν της άρεσε η ζωή σου, κι έτσι ο πόθος της ασκήσεως ανέφλεξε την ψυχή σου, Σιλουανέ παμμακάριστε», σημειώνει ο ποιητής. Έκτοτε στράφηκε ολοκληρωτικά προς τον Θεό με κατάληξη το Άγιον Όρος, αφού ενισχύθηκε ενδιάμεσα και από την προσευχή του μεγάλου Ρώσου αγίου Ιωάννη της Κροστάνδης – «έφυγες από τον κόσμο, πάτερ, και εισήλθες στην κάμινο του Άδου, με τις ευχές του Ποιμένα του Θεού (αγίου Ιωάννη της Κροστάνδης)».

Πέρασε από το καμίνι πολλών και ποικίλων πειρασμών στο Μοναστήρι του, επέμεινε και υπέμεινε άχρι τέλους, δέχθηκε πλήθος αποκαλύψεων από τον Κύριο και την Υπεραγία Θεοτόκο. Συχνά ο υμνογράφος του σημειώνει το γνωστότερο περιστατικό που περιγράφει ο βιογράφος του όσιος Σωφρόνιος: τότε που εξαντλημένος και σχεδόν απελπισμένος από τις δαιμονικές επιθέσεις λόγω των πειρασμών κενοδοξίας που αντιμετώπιζε, είδε τον ζώντα Χριστό μέσα από την εικόνα του τέμπλου του ναού. «Ποτέ του δεν θα ξεχνούσε το πλήρες αγάπης και υπερνοητής γαλήνης βλέμμα του Ιησού» έγραψε ο άγιος υποτακτικός του Σωφρόνιος. Και βεβαίως ο υμνογράφος αναφέρεται και στην απάντηση που έδωσε ο Κύριος στον σπουδαίο αγωνιστή Του: «Κράτα τον νου σου στον άδη και μην απελπίζεσαι». «Η ταπείνωση είναι δοσμένη, σοφέ, ως όρος της καρποφόρας προσευχής, όπως και η κατάβαση του νου στα βασίλεια του άδη αλλά με σωτήριο απελπισμό είναι η οδός των Πατέρων. Αυτήν την οδό πορεύτηκες, θεοφόρε, με πίστη και έφτασες σε μέτρα οσίου Αντωνίου».

Δεν ήταν όμως η μοναδική φορά παρουσίας του Κυρίου στον αγαπημένο Του δούλο. Του δόθηκε ανέλπιστα η μεγάλη αυτή χάρη κι όταν διακονούσε τους συνανθρώπους του στο διακόνημα της τράπεζας. Επειδή τους  διακονούσε βλέποντας Εκείνον στο πρόσωπό τους, γι’ αυτό και ο Κύριος τον αντάμειψε με το να Τον δει και πάλι. «Διακονούσες τους αδελφούς στον μύλο, όπου και αξιώθηκες της άρρητης εμφάνισης του Χριστού που είναι ο Άρτος της ζωής».

Η ταπείνωση του οσίου και η αγάπη του προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο ήταν τα κύρια στοιχεία της γνήσιας μετανοίας που επέδειξε,  απαρχής της στροφής του προς τον Θεό. Αλλά ο καλός υμνογράφος επισημαίνει το πιο σπουδαίο γνώρισμα της γνησιότητας της μετανοίας. Η μέχρι θανάτου απόφαση του αγίου να παραμείνει πιστός στη Μονή της μετανοίας του και στις άγιες εντολές του Κυρίου του. Ο όσιος Σιλουανός κατάλαβε εξαρχής ότι αν η στροφή προς τον Θεό δεν περάσει μέσα από τον θάνατο του εαυτού του, δηλαδή του εγωιστικού του φρονήματος, προκοπή και πνευματική ζωή δεν υφίσταται. «Έστησες τα πόδια σου, Σιλουανέ, πάνω στην πέτρα της μετάνοιας, με τον λογισμό ότι οπωσδήποτε εδώ, στη Μονή της μετανοίας μου, θα πεθάνω για τις αμαρτίες μου».

Μέγας ο Σιλουανός ως μάρτυρας της αγάπης προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο, ως ένας από εκείνους που στον σύγχρονο κόσμο μας φανερώνει ότι «ζη Κύριος ο Θεός»! Μακάρι να έρθουμε σε επαφή με τα κείμενά του, τα γεμάτα χάρη και σοφία Θεού.